عکس-مطالب تاریخی -اجتماعی-سیاسی دره شهر
سیمره (دره شهر) تپه های باستانی فراوانی دارد که برخی از آنها به وسیله دانشمندانی چن دومرگان و هرسفلد و سراورل استین مورد بازدید و گمانه زنی قرار گرفته اند که مهمترین آنها عبارتند از:
1- تپه موسوم به قلعه تیخن .
تپه نسبتا بزگی است بفاصله 5 کیلومتری از دره شهر که قلعه ای با برج و بارو داشته که به وسیله اهالی خراب شده و آجرهای آن را برای ساخت مسکن خویش به کار برده اند.
این قلعه چاهی نیز داشته که آثار آن هنوز باقی است .هیئت ((استین)) روی این تپه مطالعه نموده و با گمانه زنی ،در طبقات میانی آن سفالهای منقوش و رنگینبدست آورده اند که تا 2500سال قبل از میلاد تاریخ گذاری شده است .( منبع : راههای باستانی و پایتخت های قدیمی غرب ایران ص 120و121)
2- تپه کوزه گران
این تپه تقریبا 3 کیلومتر با تپه تیخن فاصله دارد، و بزرگتر از تپه اولی بوده و شاید قدمت بیشتری داشته باشد. (استین)بر روی این تپه گمانه زنی کرده .
طبقه اول آن مربوط بدوره ساسانی است .انواع سفال منقوش و رنگین که از طبقات زیرین به دست آمده آنها را با سفالهای شوش هم عصر و نوع تمدن را هم با آن یکی دانسته اند.
قسمتی از طبقات پایین ،قبرستانی بوده که چند قبر در آن جا دیده شده است .
اول: قبوری که استخوان مردگان را در کوزه ها ریخته و در مانهای سفید کاری شده دفن کرده اند.
دوم : : قبوری که اسکلتهایی در یک قبر پیدا شده و در کنار آنها تنورها و خاکستر زیادی نیز دیده شده است سفال شکسته های زیادی نیز در اطراف تپه ریخته و از لحاظ کیفیت نقش با هم متفاوتند .نقوش سفالها ،بیشتر پرندگان ، بز کوهی می باشد. و شاید این محل یک کارگاه کوزه گری بوده است .
.( منبع : راههای باستانی و پایتخت های قدیمی غرب ایران ص 120و121)
3 – تپه ((کل یزید))
این تپه نیز در کنار تپه ((قلعه تیخن)) واقع است . بر روی آن ،آثار قصری از دوره ساسانی دیده می شود
4 – تپه ((کلک موسیوند)
این تپه در روستای دشت آباد دهستان سیکان واقع ده است .
5 – تپه (( قلعه زینل ))
بفاصله 3کیلومتری مرکز((دره شهر))در محلی موسومبه چم کلان واقع شده است.
6- تپه((قلعه گل)) نزدیک دره شهر که شاید مربوط به دوره ساسانی باشد.
7- تپه((رشکله)) :در جنوب جمشیدآباد دره شهر.
8- تپه((سیکان)) : که باقی مانده عهد ساسانیان است.
9- تپه فرهاد آباد : در پشته سیکان ،که قبوری چند در اطراف وروی آن دیده میشود.
10-تپه((سکه سون)) واقع در دهکده ای به همین نام ودر جنوب غربی دره شهرنزدیک کوهپایه ((کبیر کوه ))که در سطح بالای آن سکه های دوره اسلامی ونیز از قسمتهای عهد ساسانیان به دست آمده است.
11- ((چغاسبز)): واقع در دهستان خالصه که بیشتر آن به وسیله اهالی حفاری شده است وبعضی از هیئت های علمی نیزروی آن مطالعاتی انجام داده اند ومربوط به دوره پیش از تاریخ تشخیص داده شده است.
12- تپه دستگرد : در دره شهر که آثار ساختمانی آجری دارد وشاید مربوط به دوره اسلامی باشد
در کیلومتر ۱۵ جاده دره شهر -پلدختر تنگه زیبایی به نام یوژاندر واقع است که از طریق آن می توان به چشمه های زیبا و بی نظیر بوتک رسید . فاصله چشمه از جاده حدودا ۶ساعت پیاده روی مداوم است.فاصله طولانی و سختی مسیر باعث شده تا هر کسی به فکر رفتن به بوتک بی نظیر نیفتد. چشمه های بوتک حدودا ۴ فقره می باشند که به فاصله ۱۰۰متری و موازی هم در بلندترین قسمت کبیرکوه در ارتفاع ۲۵۰۰متری از سطح دریا در منطقه دره شهر قرار گرفته اند.این چشمه ها در طول تمام سال داری آب خیلی سرد بوده و هیچ گاه خشک نمی شوند.زیبایی چشم نواز بوتک دل هر طبیعت دوستی را به سمت خود می کشد.


بنای باقیمانده به نام قلعه زبیده معروف است. به گفته اهالی محل، چون املاک پیرامونی در سال ۱۳۱۴ بهوسیله شخصی به نام زبیده ثبت شده است لذا بهاین نام معروف گشته است. قلعه فعلی یک بنای دوره اسلامی متاخر است که در دوره صفویه ساخته شده و در دورههای بعد مورد استفاده حاکمان محلی قرار گرفته است. بنا در دوره قاجار به دستور زینل حاکم محلی بازسازی شده است. دژ قلعه به ابعاد ۳۲×۳۰ متر اندازه گیری شده است. ارتفاع دیوار خارجی دژ قلعه زینل بطور میانگین ۳٫۱۰ متر است. مصالح بکار رفته در بنای قلعه سنگ و گچ می باشد که بهوسیله کاهگل گلاندود شده است. ورودی قلعه در جبهه شمالی است و ۳٫۶۰ متر متراژ شده است. پی اتاقهای متعددی در محدوده داخلی دژ دیده می شود که برای کشت محصولات کشاورزی تخریب شده است. یک حلقه چاه در حیاط مرکزی قلعه حفر شده که حدود هشت متر عمق داشته و منبع تامین آب آشامیدنی ساکنان قلعه بوده است. در بخشهای مختلف آثار حفاریهای غیر مجاز دیده می شود که مطالعه دقیق لایههای زیرین قلعه را با مشکل روبرو ساخته است. آثاری از مصالح سنگ و گچ در بخشهای پیرامونی شامل آسیابهای دو قلو و قلعه دیگری به نام نقاره از گذشته به جای مانده است که به نظر می رسد از قدمت بیشتری برخوردار باشند. شواهد سطح اثر چون تکه سفالینههای خشن قرمز رنگ و تکههای خمره بزرگ نشان می دهد دراین مکان آثاری از دوران تاریخی و قرون اولیه اسلامی وجود داشته است.
منبع:حبیبالله محمودیان، ۱۳۸۳، معرفی اجمالی قلعههای باستانی استانایلام، بخش دوم، انتشارات گویش
عکس :عباس عزیزپور

از آقای شنبه زاده عزیز به خاطر توضیحات زیبا شون تشکر میکنم
ولیآقای شنبه زاده عزیز ترمیم و حمایت از آثار باستانی نیازمند دانش روز و توجه ویژه به این گنجینه ها ناب می باشد .عملکرد مدیریت های قبلی سازمان میراث فرهنگی استان ایلام حاکی از آن است که ما به سوی نابودی آثار باستانی پیش میرویم نه احیاء ان حداقل که در شهرستان ما اینگونه بوده .مصداق آن آتشکده شهرستان دره شهر میباشد که دیگر نمی توان آنرا جزء آثار باستانی به حساب آورد .
نمونه دیگر آن ترمیم پل گاومیشان توسط بناها و کارگران ساختمان میباشد.
رها سازی پل چم نمشت به حال خود که در دوره خود ۴۰ متر از پل گاومیشان هم بزرگتر بوده و هم اکنون به دلیل تغییر مسیر آب رودخانه سیمره به زمین کشاورزی تبدیل شده.
بیشتر مردم دره شهر از وجود منطقه باستانی سه کسان بی خبرند ولی دزدان آثار باستانی به راحتی آب خوردن به کند و کاو و تاراج این منطقه مشغولند.
و دهها اثر دیگر .
آیا تعیین حریم و بازسازی اماکن باستانی باید نما و وجهه باستانی ابنیه تاریخی را از بین ببرد؟
آیا نمیشد به جای رنگ نارنجی در قطعات سیمانی از رنگی هم رنگ محیط استفاده کرد؟
بهتر است فکری به حال عبور دامها از زیر این پل هم بشود که خود از عوامل تخریب این پل است.
اما در مورد موزه دره شهر
این موزه با معماری جدید خود چه ارتباطی با موزه دارد؟ چه چیز در این موزه به نمایش گذاشته خواهد شد ؟ ایا چیزی مانده؟ اشیا به تاراج رفته بر میگردد ؟ معماری این بنا در کنار شهر تاریخی دره شهر خود جای سوال دارد.
امیدواریم که مدیریت جدید میراث فرهنگی استان ایلام پا جای پای مدیران قبلی نگذاشته و بتوانند از حق مردم استان دفاع کنند؟
ادامه عکسهای تعمییرات بد میراث فرهنگی ایلام در ادامه مطلب

تنگه یوژاندر کبیرکوه دره شهر

بقیه عکسها با سایز بزرگ در ادامه مطلب